Vanmorgen vond in het Fries Scheepvaart Museum de officiële opening plaats van ‘Open Joodse Huizen / Huizen van Verzet', een route door Sneek. De opening werd verzorgd door drs. Arno Brok, Commissaris van de Koning in Friesland, en werd bijgewoond door zo'n 40 mensen, waaronder familieleden van de verzetsfamilie Lever, de familie van de omgekomen Rozet IJzerman, en andere geïnteresseerden.

Een historische en emotionele opening

De opening begon met een welkomstwoord van Hester Postma, de directeur van het Fries Scheepvaart Museum. Ze benadrukte het belang van het vertellen van verhalen uit de stad Sneek en de noodzaak om deze verhalen door te geven aan jongere generaties. Ze legde de nadruk op de betrokkenheid van de familie Lever, die tijdens de oorlog een belangrijke rol speelde in het verzet. De Lever-familie bood onderdak aan Joodse onderduikers en verspreidde illegale kranten, zoals Vrij Nederland en Trouw, in Sneek.

Het museum, dat sterk verbonden is met de geschiedenis van de stad, ziet het als zijn taak om deze verhalen levend te houden. Postma verwees ook naar de theatervoorstelling Door het Donker, die eerder al in het museum werd opgevoerd en waarin het verzet van de familie Lever centraal stond. De voorstelling werd een belangrijk educatief middel voor zowel volwassenen als jongeren.

Indrukwekkend optreden van Mayra Marijt

Voorafgaand aan de speeches was er een optreden van Mayra Marijt, die een lied zong uit de voorstelling Door het Donker. Het lied bracht de dramatiek van de tijd tot leven en raakte het publiek diep. Dit muzikale eerbetoon aan de Lever-familie en hun verzetsdaad was een krachtige herinnering aan de moed die zij toonden in de donkere tijden van de oorlog.

De oproep van drs. Arno Brok

Drs. Arno Brok, de Commissaris van de Koning in Friesland, sprak daarna een krachtige oproep uit. Hij benadrukte het belang van de herdenking van de oorlog, maar ook de voortdurende strijd tegen antisemitisme en andere vormen van discriminatie. Hij wees erop dat de democratie een kwetsbaar systeem is dat altijd bescherming nodig heeft, vooral tegen de opkomst van antidemocratische krachten. “Yn in demokrasy is in kwetsber systeem en it kwetsbere dat minsken sjogge nei de mondiale ûntwikkeling, mar sjoch echt tichtby dat de nasjonale kontekst ek lokaal oanwêzich is. Dat antidemokratyske krêften en ekstreme sloependerweis terrein winne,” zei hij.

Deelnemen aan het nationale initiatief

Deze opening is onderdeel van het bredere initiatief 'Open Joodse Huizen / Huizen van Verzet', waarbij in heel Nederland meer dan 200 locaties hun deuren openen om de verhalen van Joodse families en verzetsmensen te vertellen. De tentoonstelling in Sneek is een van de vele plekken die deze herinneringen levend houden. De deelnemers, waaronder het Fries Scheepvaart Museum, werken samen om de geschiedenis te bewaren en deze verhalen door te geven aan toekomstige generaties. In zijn afsluitende woorden riep drs. Brok de jongeren op om actief te leren over de Tweede Wereldoorlog en het belang van het beschermen van de democratie. “Jonge minsken moatte begripe dat it ferhaal fan de Twadde Wrâldoarloch relevant is foar de hjoeddeistige maatskippij, mei de groei fan ekstremisme en de kânsen foar harren om dat te foarkommen,” zei hij. Hij benadrukte dat de democratie het beschermen van minderheden vereist, en dat dit ook geldt in de huidige tijd.

Het was een krachtige boodschap die de urgentie van de herdenking benadrukte, niet alleen voor de oudere generatie, maar ook voor de jongeren die het verleden kunnen helpen beschermen door het actief te herinneren.

De Dames Pino

Matthijs Graafland, een van de organisatoren van de dag, vertelde het ontroerende verhaal over de Joodse familie Pino uit Sneek. Hij deelde de geschiedenis van het Joodse huis aan de hoek van het Hoogeind, waar de Dames Pino woonden. Dit huis, dat nu is gerestaureerd, was voor de familie een plek van veiligheid en verbondenheid, maar de oorlog maakte daar abrupt een einde aan. Graafland sprak over de rol van de familie Pino in de stad en de impact van hun verhaal op de bredere gemeenschap van Sneek.

Dichter van de stad, Henk van der Veer, droeg het gedicht De Dames Pino voor, in het Snekers. Dit gedicht was/is een eerbetoon aan de zussen Roosje en Lina Pino, die in 1943 werden gedeporteerd naar het concentratiekamp Sobibor, waar ze om het leven werden gebracht. Het gedicht bracht de aanwezigen stil en zette de historische gebeurtenis in de context van de persoonlijke verhalen van de betrokkenen.

Het verhaal van de familie Lever

Sietse Wierda vertelde vervolgens het verhaal van de familie Lever en hun moedige betrokkenheid bij het verzet. Hendrik Lever, zijn kinderen Jan en Meta, en andere leden van de familie werden onmiskenbare helden in Sneek, die Joodse mensen hielpen onderduiken en een belangrijke rol speelden in het verzet. Het verhaal werd nog tragischer toen op een nacht, op 6 november 1943, de Duitse politie het huis van de familie Lever binnenviel. Hendrik, Jan en Meta waren thuis, samen met enkele andere onderduikers, waaronder het 17-jarige Joodse meisje Rozet IJzerman. De familie Lever zou die nacht niet alleen hun eigen leven riskeren om anderen te helpen, maar ze werden uiteindelijk verraden. Hendrik en Jan kwamen om het leven, terwijl Meta overleefde, maar uiteindelijk ook gevangen werd genomen.

Wierda legde de nadruk op het belang van het behouden van deze verhalen en het doorgeven ervan, zodat de jonge generatie begrijpt wat er tijdens de oorlog gebeurde en hoe belangrijk het is om tegen onrecht te vechten.

Vanmiddag waren er verschillende rondleiders van het Fries Scheepvaart Museum, die belangstellenden op locaties ontvingen met een link naar Joodse sporen in Sneek.

Voor meer info: https://friesscheepvaartmuseum.nl/actueel

Gisteravond vond in de Martinikerk in Sneek, met een publiek van maar liefst 500 bezoekers, de jaarlijkse 4-meilezing plaats. Dit keer werd het gesprek gevoerd tussen de gerenommeerde schrijver en historicus Geert Mak en oud-Omrop Fryslân journalist Geart de Vries. Het evenement, uitstekend georganiseerd door de plaatselijke Odd Fellows, had als titel: De huidige tijd in historisch perspectief.

Het interview bood een diepgaande reflectie op de huidige maatschappelijke, politieke en geopolitieke situatie, met de geschiedenis als leidraad. Geert Mak, bekend om zijn scherpe inzichten en meeslepende vertelstijl, legde de verbinding tussen de tijd waarin we nu leven en de gebeurtenissen van de twintigste eeuw.

Geert Mak’s persoonlijke onthullingen

Aan het einde van het boeiende gesprek, uitstekend geleid door Geart de Vries, was er nog een verrassende persoonlijke onthulling van Geert Mak. Hij deelde dat hij 30 jaar geleden ambitie had om hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant te worden: "Ja, ik had dat wel in mijn hoofd. Ik was altijd gepassioneerd over journalistiek en geschiedenis, maar uiteindelijk koos ik voor het schrijverschap. De ambitie om de leiding te nemen in de journalistiek was er altijd." Mak deelde hiermee een intiem kijkje in zijn eigen carrière en de keuzes die hem uiteindelijk naar het schrijverschap hebben geleid.

Wisselwachter: Het nieuwe boek van Geert Mak

Terug naar het live-interview. Het belangrijkste thema van de avond was het recente werk van Mak, Wisselwachter. Dit boek, waarin de invloed van de Amerikaanse adviseur Harry Hopkins tijdens de crisisjaren van 1933 tot 1945 centraal staat, werd besproken als een belangrijke reflectie op de historische banden tussen Europa en de VS. Mak benadrukte hoe de geschiedenis van die tijd ons kan helpen om de huidige geopolitieke situatie beter te begrijpen. "In Wisselwachter onderzocht ik de rol van de VS in de Tweede Wereldoorlog, met de nadruk op de keuzes van president Franklin Roosevelt en zijn adviseurs. Wat ik ontdekte, was dat de beslissingen die destijds werden genomen, niet alleen ons verleden vormden, maar ook het huidige politieke landschap," aldus Mak.

Mak sprak over de noodzaak om uit de geschiedenis te leren: "We bevinden ons nu in een tijd waarin we opnieuw in een vergelijkbare situatie dreigen terecht te komen. We moeten ons bewust zijn van de geopolitieke verhoudingen, en vooral van de grote machten die een nieuwe wereldorde proberen te creëren."

De kritiek op de VVD en Mark Rutte

Het gesprek ging ook over op de Nederlandse politiek, waar Mak zijn kritiek uitte op de huidige regering en de leider van de VVD, Mark Rutte. "De VVD heeft haar fundament verloren," zei Mak fel. "De diepgang van de huidige aanvoerder van de VVD is ongeveer nul. Wat is er nog over van het liberale gedachtegoed? De partij heeft zich ver van haar wortels verwijderd." Mak gaf aan dat de VVD in de huidige tijd geen duidelijk moreel kompas meer heeft en zich volledig richt op economische belangen, wat volgens hem schadelijk is voor de samenleving.

Mak stelde dat de VVD en andere politieke partijen in Nederland een herbezinning moeten ondergaan: "Je moet je afvragen waar je echt voor staat. De huidige situatie vraagt om leiders die niet bang zijn om grote morele keuzes te maken."

De parallellen tussen de jaren 30 en nu

Een ander belangrijk thema was de vergelijking van de jaren 30 met de huidige tijd. Mak maakte duidelijk dat de economische en politieke omstandigheden van de jaren 30 niet zo ver verwijderd zijn van wat we nu ervaren: "In de jaren 30 zagen we een enorme crisis in de VS, gevolgd door een opkomst van fascisme in Europa. Wat we nu meemaken, is misschien niet hetzelfde, maar de onvrede en de woede die zich opbouwen, kunnen leiden tot gevaarlijke ontwikkelingen."

Mak verwees hierbij naar de invloed van de grote Amerikaanse politieke figuren van de tijd, zoals Franklin D. Roosevelt, die met zijn ‘New Deal’ het fundament legde voor de welvaart van de Amerikaanse middenklasse. "Roosevelt begreep dat een economie die niet in staat is om werkgelegenheid te bieden, een bron van onvrede en chaos is. Dat begreep hij veel beter dan de huidige Amerikaanse leiders."

Over de VS en de rol van Trump

Mak’s kritiek was ook gericht op de huidige Amerikaanse president, Donald Trump. "Trump is geen politicus in de traditionele zin. Hij is een manipulator, een opportunist," zei Mak. "In tegenstelling tot Roosevelt, die luisterde naar zijn adviseurs en daadwerkelijk strategische beslissingen nam, doet Trump alles op gevoel, zonder nadenken over de langetermijngevolgen."

Mak sprak ook over de vergankelijkheid van het Amerikaanse imperium: "De VS waren ooit de pijler van de Westerse wereld, maar nu zien we het snel afbrokkelen. Het is moeilijk voor Amerikanen om te accepteren, maar hun leiders hebben zich vastgezet in een pad van isolationisme en interne verdeeldheid."

Het belang van Europa en de toekomst van de wereld

Met de kijk op de toekomst benadrukte Geert Mak de noodzaak voor Europa om zijn eigen rol te herdefiniëren. "Europa moet zich realiseren dat de tijd van het Amerikaanse leiderschap voorbij is. We hebben onze eigen verantwoordelijkheid, en we moeten onszelf herorganiseren. We zijn een kleine, maar krachtige macht, en we moeten ons daarin sterk maken."

Mak gaf aan dat de opkomst van nieuwe wereldmachten zoals China en de instabiliteit in de VS de wereldorde onder druk zet. "Europa moet zijn belangen verdedigen, maar tegelijkertijd zorgen voor stabiliteit en voorspelbaarheid, vooral in onze betrekkingen met China."

Het afsluitende woord en de muziek van Bob van der Linde

De avond eindigde met een ontroerende muzikale bijdrage van Bob van der Linde, de vaste organist van de Martinikerk. Hij speelde het optimistische nummer Happy Days, wat een gevoel van hoop en optimisme bracht na een avond vol kritische reflectie op de wereldpolitiek. Het was een mooie afsluiting van een avond die niet alleen historische inzichten gaf, maar ook een oproep tot actie en bezinning.

Geert Mak’s woorden waren duidelijk: "Leer van de geschiedenis, wees niet bang om kleur te bekennen, en blijf nadenken over de grote vraagstukken van onze tijd. De toekomst van Europa hangt af van de keuzes die we nu maken."

Fanavend bij un boeiende lezing/live interview in de Groate Kerk ( Martinikerk ) fan Sneek weest. Ut gesprek wurdde foerd tussen skriëver Geert Mak en oud-Omrop Fryslân journalist Geart de Vries. Ut evenement, òrganiseard deur de plaatseleke Odd Fellows, had as titel De huidige tijd in historisch perspectief.

Der waren mar liëfst 500 besoekers! Un bewiis dat der fderlet is fan ‘duiding’ in disse roerege tiden.

Mòrren un útgebreid ferslach op GrootMedia-sites en úteraard ok op myn eigen webstek. Wêrom? Omdat ut der toe doët!!