 |
|
|
|
 |
|
|
|
| |
 |
3 jannewary om 21:45 |
| |
Lechajem!
Op ’e dach dat de weareld in braan staat en de Kouwe Oarlňch 2.0 in folle gang is, júst op dy dach mocht ik Tjitte de Vries interviewe over de gefňlgen fan’e Tweede Weareld Oarlňch. Tjitte (klein) soan út un Joadse family fan moekes kant fertelde fanmiddach in ’e Gysbert Japikssaal fan Tresoar, an’e foët fan’e Oldehove, syn familyferhaal.
Un indrukwekkend familyferhaal út un inktswarte perioade in oans geskiedenis. Tjitte deed dat op un bijeenkomst fan ut Genealogysk Wurkferbân fan’e Fryske Akademy. Un hele ear om dat gesprek te leiden. Hieronder myn openingsferhaal op ut interview:
OPENING
“Fanmiddach salle we ut hewwe over family, over herinnering, over wat bliëft en over wat ferloaren ging.
Ut boek dat sentraal staat het as titel ‘En toch willen we liever hier blijven…’ Dat is gyn groate politieke leus, gyn histoarys pamflet, mar un sin út un briëf. Skreven deur minsen dy’t foëlden dat de groan onder hun bestaan futsakte, mar dy’t ok fasthielden an ut leven dat se opboud hadden.
Tjitte de Vries skreef dat boek over syn Joadse foarouders, de family Landau. Minsen dy’t fanút Poalen fia Danzig en Lübeck in Amsterdam terecht kwamen, dy’t dęr un bestaan opbouden, un súkerwerkfabtyk. Dy’t kultuur maakten, toaneel speulden, músyk brochten, dy’t in gelykwaardechheid loofden, recht en toekomst.
En krekt dęrom is dit gyn boek dat alliennech over ut ferleden gaat. Ut laat siën dat útslúting nyt sumar ineens begint, mar langsem, stap foar stap, faak hast ongemerkt.
Wat dit boek bysňnder maakt, is dat ut nyt alliennech gaat over slachtňffers en daders, mar ok over buurlui, helpers, swijgers, toefallege redders. Over Fryslaan as onderdúklaanskap. Over briëven út Westerbork en ut getto fan Lódz węrin’t nyt skreeuwd wurdt om heldendom, mar om minslekheid.
Tjitte de Vries was júrist, miljeuadviseur, soan, kleinsoan, ondersoeker, eentsje dy’t pas laat begon te lústeren naar de ferhalen fan syn moeke, en dy’t ontdekte dat genealogy gyn hobby is, mar un morele oefening: Kieke, nyt futkieke!
Fanmiddach gaan ik ut gesprek met Tjitte an, nyt om rappe antwoarden te krijen, mar om tegare te denken, te fragen, te lústeren. En ik noadech jum út dat ok te doën. Tjitte en ik hewwe konneksy deur Sneek, as foetballers fan foetbalklup Oranje Nassau Sneek. Wij prate, maile en appe altyd in ut Snekers. De taal fan oans stad en hart. Fanmiddach ok. We súden ut noflek fine dat iedereen in syn eigen taal praat, un feulkleurech taalboeket in Fryslaan is púre rykdom.
INTERVIEW
Familygeskiedenis is noait alliennech privé, se raakt oans allemaal. Tjitte, fijn datstou hier bist. Late we los gaan.”
En dęrna fňlgde un interview dat ging over:
• Motivasy
• Migrasy, 'worteling' en identiteit
• Langseme útslúting
• Onderdúk en helpers
• Brňnnen, argiven en emoasy
• Deurwerking naar fandaach
De 25 anwesegen, węronder iemand út Amsterdam, en un Joads oarlňchsjonkje dy’t amper un half jaar oud, in Sneek liefdefol opfangen wurdde.
Syn kommentaar op ut interview raakte mij: “Dit was een gesprek dat mij raakte en heel veel herkenning opriep!”
Dat der nňch altyd machtwellustelingen en diktatňrs op ut weareldtoneel staan is seker op un dach as fandaach un open deur in trappe.
Reden genoech om an ut begin fan dit kalenderjaar te proasten op ut leven: Lechajem!
 |
| |
|
|
|
|
 |
|
|
|
|
