Frysk literêr tydskrift op papier
Frysk literêr tydskrift op papier
DE HOMMERTS- Farsk, is de namme fan in Frysk literêr tydskrift op ynternet. It tydskrift kin beskôge wurde as opfolger fan Kistwurk. Doe’t dat tydskrift, it geastesbern fan Eeltsje Hettinga, yn jannwaris 2003 ferdwûn, namen Abe de Vries en Marc Kooij yn febrewaris 2003 de foarstap ta in nije literêre perioadyk op it ynternet. Dat Farsk oanslacht bij skriuwers en lêzers fan literatuer yn it Frysk stiet bûten kiif. Neist it tydskrift op ynternet kamen der saneamde ‘Farskskriften’ , út. It binne sa út en troch ferskinende tematise útjeften op papier. Koartlyn ferskynde yn dy rige nûmer fiif ûnder de titel fan ‘Ultrakoart’ .Wilens is ek nûmer seis, ‘Wurkje as in merje’, nije leafdesfersen, útkaam. En om it feest folslein te meitsjen waarden de leafhawwers fan Fryske literatuer ferrast op in prachtich ‘Jierboek’. De trije útjeften binne útjûn troch Bornmeer yn Ljouwert.
Foar de lêzers dy’t net oer ynternet beskikke, de digibeten, binne de papieren útjeften fan Farsk fansels tige wolkom. Trouwens om langere ferhalen fanôf in byldskerm te lêzen is net sa gaadlik. Alteast ik fyn in moaie papieren útjefte noch altyd nofliker om te lêzen as in ferhaal fanôf in byldskerm. In ferhaal fan papier ôf lêzen is rêstiger.
Ultrakoart
It Farskskrift ‘Ultrakoart’ bestiet foar it grutste part út oarspronklik Frysktalich wurk, allinne fan Jantsje Post is der in oersetting opnommen. It is it ferhaal ‘Der Kreisel’ ( Draaitop) fan Franz Kafka. Kafka stiet bekend as de koarteferhale-skriuwer by útstek, en mocht dêrom net ûntbrekke fûn de redaksje. Alied van der Meer har trije Hollânstalige koarte ferhalen binne ek yn it bondeltsje opnommen. ‘Wy fûnen har proaza fan sa’n goede kwaliteit dat we de lêzer har teksten net ûnthâlde wolle’, sa motivearret de redaksje har kar.
Jetske Bilker, ien fan de redakteuren fan Farsk, besiket om yn in pear wurden út te lizzen oan hokfoar skaaimerken in (ultra-) koart ferhaal foldwaan moat. Bilker hat wat wiisheden fan Marg McAlister fan it ynternet ‘ôfplukt’ om it sjenre te yntrodusearjen. Mar sels mei de help fan McAlister, dy’t in kusrsus Writing the Short-Short Story publisearre, bliuwt it dreech om oan te jaan wat no eksakt in goed koart ferhaal is.
De lêzer, dy’t foar it sliepen gean noch even in koart stikje proaza lêze wol, sil him lykwols om de teory net bekroadzje. Dy wol simpelwei in ferhaal mei wat byt lêze. En dy ferhalen steane yn dit Farskskrift. Spitich dat der gjin biografise gegevens fan de auteurs opnommen binne, foar it oare jout dit Farskskrift in moai byld fan wat der op dit stuit oan koarte ferhalen yn it Frysk skreaun wurdt.
Wurkje as in merje
De redaksje fan Farsk hat net allinne proaza sammele yn in Farskskrift, ek leafhawwers fan poëzij krije har gerak. ‘Wurkje as in merje’, is de titel fan in boekje mei ‘nije leafdesfersen’.
Farskredakteur Abe de Vries hat it bondeltsje útlaat mei in neiwurd. Mar leafst 19 dichters hawwe wurk ynstjoerd foar dizze bondel. De redaksje hat de 27 fersen oer fjouwer skiften tematys ûnderferdield: In radikale klucht; Gers dat laket; Langhalzje nei gelok en Wurkje as in merje.
De titel fan de bondel komt út it fers Stilte fan Matty de Vries, wêrfan’t de lêste twa rigels sa binne: ik waarmje my oan dy/en wurkje as in merje
Abe de Vries neamt in tal karakteristiken fan Fryske leafdesfersen anno 2004: “It binne leafdesferklearringen, definysjes fan leafde, oantinkens oan of útdrukkingen fan langst nei leafde, en fersen dêr’t de leafdesdied sintraal stiet.” En “It liket my faaks wol de wichtichste karakteristike eigenskip fan de Fryske poëzij: dat der as it heal kin gebrûk makke wurdt fan ferwizingen nei lânskip, waar en oare ferskynsels fan ‘bûten’.
Ek yn dizze samling mei fersen ûntbrekke biografise en bibliografise gegevens spitigernôch, al lêze we al dat Grytsje Schaaf yn dizze bondel debútearret. Fan wa’t no krekt it omslach is wurdt de lêzer ek net gewaar. Moai is it al!
Jierboek
It Farsk Jierboek sjocht der werklik prachtich fersoarge út, sawol úterlik as ynhâldelik. Elkenien dy’t yntresearre is yn Fryske literatuer krijt hjir ‘waar voor zijn geld’. Proaza, poëzij, resinsjes, polemyk en aktualiteit út de Fryske lettertún komme yn dit 175 siden tsjokke boek oan bar. Der is sels in ynterview, Abe de Vries hat in petear mei Piter Boersma, yn it boek opnommen. It binne appeltsjes foar de literêre toarst! It boek is ek in tydsbeeld, en sil mei it ferstriken fan de jierren in wichtige boarne wêze foar Fryske literatuerleafhawwers. It soe fantastys wêze dat dit Farsk Jierboek it begjin is fan in nije rige. It boek hat in grutte dokumintêre wearde. De hiele diskusje oer it takennen fan de Gysbert Japicx-priis 2003 oan Snitser Willem Tjerkstra, sa’t dy op it web fierd is, is yn it Jierboek opnommen. De skriuwersfoto’s fan Reyer Boxem binne spitigernôch in bytsje te swart ôfprinte yn it boek. It is detailkrityk, dit boek is in must foar elke Fryske literatuerfreak!
Henk van der Veer
Farskskrift 5, Ultrakoarte ferhalen Priis: € 4,00
Farskskrift 6, Wurkje as in merje. Priis: € 4,00
Farsk 2003, It Jierboek. Priis: € 10,00
Alle trije publikaasjes binne útjeften fan Utjouwerij Bornmeer, Ljouwert
Sneeker Nieuwsblad, 22.07.2004
|
 |
