pers > op'e planken > detail
Resnsy fan Henk van der Veer
Chapeau foar debtbondel Foppe Venema

Chapeau foar debtbondel Foppe Venema

Foppe Venema waard yn 1961 berne te Ousterhaule. Snt 1993 wennet er yn Frankryk, drt er as learaar ierdrikskunde en skiednis ferbn is oan in ynternasjonaal lyseum yn in foarflekke fan Genve. Hij wn twa kear in Rely Jorritsmapriis en komt no mei syn debtbondel In slach om e pleats. It ienfldige mar kreas tjne boekje is ferskynd bij Utjouwerij Frysk en Frij te Ljouwert.

De debtbondel fan Venema, befettet 33 fersen snder dat der sprake is fan in echt tema. Guon gedichten t de bondel hawwe yn bytiden fwikende foarm earder publisearre west yn literre tydskriften lykas HJIR en Kistwurk.

It omslachntwerp fan dizze bondel, makke troch Gert Jan Slagter, mei op syn minst ferrassend neamd wurde. De tdrukking in slach om e pleats, suggerearret dat de dichter tichte bij hs bliuwt. Neat is minder wier, de earste fersen t de bondel geane noch oer Frysln, mar yn it lste part lit de dichter him ynspirearje troch de Frnse Alpen. In auto t de jierren sechstich bylket op it omslach. De titel in slach om e pleats, moat dan ek wat rommer sjoen wurde. De dichter beklimt earst it Reaklif en einigt foarearst yn de bergen.
Drom sprekt mij dit omslachntwerp fan Slagter ek oan.

Venema skriuwt yn it Frysk, sa liet er alris witte, omdat hij it in goed middel fynt om mei it heiteln en it eigene yn kontakt te bliuwen.
En dat is oan alles te merkbiten, syn bondel mei dan wol net oer in spesifyk tema gean, yn it earste part fan de bondel hawwe de fersen in heech Frysln-gehalte. Venema is aldergelokst net in dichter dyt not er yn it btenln wennet, syn heiteln ferhearlikt. Earder it tsjinoerstelde, hij relativearret op in hiele lichtfuottige wize. It moaiste foarbyld fan dy relativearjende hlding foar Frysln en syn Frysk Bewegers oer is it priiswinnende fers:

Betinkingsdei

De Sudersee as parket
dat oprle wurde kin,
einigjend lang om let
mei weagen splintertin.

Wr is it lde fergif,
it ta spe wurden bloed?
Wa rint it Reaklif
noch under de foet?

Faaks de boerin
dyt heal ntklaaid
allyk in seemearmin
by it Klif har bait.

De skiednis fan dit stee
ntlokket har in liet,
dat de eardere Sudersee
fris en frij oergiet:

Not it jak my wiet omklammet,
ist mei sizzen net te dwaan.
Drt it Klif sa read opflammet,
wol ik dy in ttsje jaan.

Trochdat Venema in dichter om tens is, sjocht hij de dingen yn syn berteln net stadichoan feroarjen. Elke kear wanneart hij yn it heiteln weromkomt, binne de feroarings des te opfallender. Soe dat de reden wze dat er sa faak weromgiet yne tiid. Mar wat is der mis mei nostalgise, hjir en dr mankelike pozij? Ik hld fan dizze pozij mei in toan fan lichte weemoed. Venema skriuwt suver mei ferwndering oer de lytse nferwachte freugden yn dit libben:

Winterdeis wie t
riden huningswiet
en net langer kld
yn dy ljochte wrld.

Klunend oer in daam
mei myn iisfaam
gnze der tichtebij
sels in huningbij.


It sil ddlik wze dat Venema gjin lst hat fan Blut-und-Boden-gefoelens! Dy hiele lichte humoristise toan klinkt de bondel troch. It liket wol oft Venema pozij skriuwt foar proazalzers. Want eins binne in soad fan Venema syn fersen neat oars as minuscule proazastikjes. Hij kin yn in pear halen in situaasje tekenje.
Elke pozij-analfabeet kin syn wurk benei komme, it is hearlik tagonklik. Venema brkt in absolt minimum oan stilistise middels. Dizze dichter hat gjin ferlet fan slimme wurden, hij skriuwt simpelwei oer wat er belibbe hat. En nochris dat docht er mei in grut gefoel foar humor. Syn wurk bringt mij hjir en dr de pozij fan Jan J. Bylsma yn t sin, en dat fyn ik ien fan de meast orizjinele dichters yn it Fryske taalgebiet.

De fersen fan Venema binne mear as sfearympresjes, de lzer moat him/har net ferrifelje litte. Benammen de lste sinnen binne faak ferrassend. Ls it folgjende fers mar ris:

Framboaze-iis

Ik baarn en raan
as ik har sjoch.
Har laitsjende eagen.
Rinst in eintsje
mei my op?

Earne nderweis
ite wy in iislolly.
Har laitsjende lippen.
De smaak fan
framboazen.

It is woldiedich simpel sat Venema dichtet, dizze dichter hat, op papier yn elts gefal, gjin ferlet fan filosofyen oer de grutte libbensfragen.

Yn it boekje steane in tal moaie fersen oer plakken yn Frankryk en it is dan ek net sa frjemd dat hy de bondel in Frnstalige opdracht meijn hat. In opdracht dyt referearret oan de Susters fan de Genede en de Bruorren fan de Fronde ( in peioade t de Frnse skiednis). As priuwke fan san Frysk/Frns literr bonbontsje it folgjende leafdesfers:

Chartreuse

n bolwurk
kniperet mei de eagen.
Wolken driuwe foarby
as ljochte weagen

Wy ferlitte
en ferjitte de std
en sykje yne bergen
it himelbd.

Mei in keppel
hnen foar de slide
sille wy fannacht
nei de stjerren glide.

Dizze debtbondel smakket nei mear, omdat Venema in styl hat dyt in soad minsken oer de hege drompel fan it pozijhs lke kin. Ik mei wol oer dichters dyt it dichterskip relativearje, sat Venema dat docht. Hij hat gjin ferlet fan literre babbelegchjes. Drom: Chapeau Venema!


Foppe Venema, In slach om e pleats, fersen. Utjouwerij Frysk en Frij. 40 siden. Priis: 12,-





de Moanne/Trotwaer, 21-04-04
 
 
<< terug